Konteyner Kodları Ne Anlama Gelir? ISO 6346 Rehberi

Konteyner Kodları ve Anlamları: ISO 6346, 40 HC Ölçüleri, Taşıma Kapasitesi ve Güvenlik Rehberi

Hiper Lojistik | Uluslararası Konteyner Taşımacılığı Teknik Rehberi

Yayın tarihi: 12 Ekim 2026
Kategori: Konteyner Taşımacılığı, Denizyolu Lojistiği, Multimodal Taşımacılık

Uluslararası lojistik operasyonlarında konteyner kapısında bulunan harfler, sayılar ve teknik işaretler önemli bilgiler taşır. Bu işaretler konteynerin tanımlanması, ekipman özelliklerinin belirlenmesi, yükleme kapasitesinin hesaplanması ve güvenlik kontrollerinin gerçekleştirilmesi amacıyla kullanılır.

Peki konteyner numarası nasıl okunur? 45G1 ne anlama gelir? 40 HC konteyner kaç ton yük taşır? MAX GROSS, TARE, PAYLOAD ve CSC plakası hangi bilgileri verir?

Konteyner Kodları Ne Anlama Gelir?

Kısa cevap: ISO 6346 standardı konteyner kimlik numaralarının ve tanımlama işaretlerinin düzenlenmesinde kullanılır. Örneğin eğitim amacıyla oluşturulan QXZU 583741 3 numarası, ISO 6346 biçimine uygun ve kontrol hanesi matematiksel olarak doğrulanmış bir örnektir. 45G1, 40 feet High Cube genel amaçlı konteyneri tanımlar. MAX GROSS azami brüt kütleyi, TARE boş konteyner kütlesini, PAYLOAD azami faydalı yük kapasitesini belirtir.

Hiper Lojistik olarak bu rehberde konteyner kapısındaki kodları, yükleme hesaplarını, güvenlik işaretlerini ve uluslararası taşımacılıkta karşılaşılan teknik riskleri açıklıyoruz.

1. ISO 6346 Nedir? Konteyner Numarası Nasıl Okunur?

ISO 6346, uluslararası yük konteynerlerinin kodlanması, tanımlanması ve işaretlenmesine ilişkin standarttır.

Bir konteynerin kimlik numarası toplam 11 karakterden oluşur. İlk dört karakter sahibin tanımlama kodunu ve ekipman kategorisini, sonraki altı rakam seri numarasını, son rakam ise kontrol hanesini oluşturur.

Örnek: QXZU 583741 3

• Bölüm: Sahip kodu
• Kod: QXZ
• Açıklama: Üç harfli tanımlayıcı
• Bölüm: Ekipman kategorisi
• Kod: U
• Açıklama: Yük konteyneri
• Bölüm: Seri numarası
• Kod: 583741
• Açıklama: Altı haneli seri numarası
• Bölüm: Kontrol hanesi
• Kod: 3

Açıklama: ISO 6346 matematiksel doğrulama rakamı

Önemli not: QXZU 583741 3, bu makale için oluşturulmuş temsili bir eğitim numarasıdır. QXZU kodunun BIC kaydı, mevcut sahipliği veya numaranın gerçek bir konteynere tahsis edildiği doğrulanmış değildir.

U, J ve Z harflerinin anlamı

Konteyner ve ilgili ekipman kodlarında dördüncü karakter ekipman kategorisini belirtir.

• U: Yük konteynerleri.
• J: Yük konteynerleriyle ilişkili sökülebilir ekipmanlar.
• Z: Treyler ve şasiler.

Bu kategoriler farklı ekipmanların tanımlanmasında kullanılır.

Konteyner kontrol hanesi nasıl hesaplanır?

ISO 6346 algoritmasında harflere belirli sayısal değerler atanır. Harfler ve rakamlar bulundukları konumlara göre ikinin kuvvetleriyle çarpılır.

Bu işlemlerden elde edilen toplam 11’e bölünür ve kontrol hanesi belirlenir.

Örneğimizin matematiksel kontrolü:

• Kontrol hanesi hesaplamasına giren karakterler: QXZU583741
• Ağırlıklandırılmış toplam: 3.468
• 11’e bölümden kalan: 3
• Hesaplanan kontrol hanesi: 3

Böylece oluşturulan örnek numaranın ISO 6346 kontrol algoritması açısından tutarlı olduğu doğrulanır.

Matematiksel doğrulama, konteynerin fiziksel varlığını veya mülkiyetini doğrulamaz. Gerçek bir konteynerin sahibine ilişkin kayıtlar gerektiğinde BIC sistemi üzerinden kontrol edilmelidir.

2. Konteyner Ölçü ve Tip Kodları Nelerdir?

Konteynerin kimlik numarası ile teknik tip kodu farklı bilgiler verir.

Kimlik numarası belirli bir ekipmanı tanımlarken ISO ölçü ve tip kodu konteynerin boyut ve yapısal sınıfını gösterir.

45G1, 40 feet High Cube genel amaçlı kuru yük konteynerinin yaygın ISO tip kodlarından biridir.

Bu kodun başındaki 4, 40 feet uzunluk sınıfını; 5, yüksekliği 9 feet 6 inç olan ilgili boyut sınıfını; G1 ise genel amaçlı konteyner türünü tanımlar.

Uluslararası taşımacılıkta yaygın ISO kodları

• ISO Kodu: 22G1
• Ekipman Türü: 20′ standart kuru yük
• Nominal Dış Uzunluk: 6,06 m
• Nominal Dış Yükseklik: 2,59 m
• ISO Kodu: 42G1
• Ekipman Türü: 40′ standart kuru yük
• Nominal Dış Uzunluk: 12,19 m
• Nominal Dış Yükseklik: 2,59 m
• ISO Kodu: 45G1
• Ekipman Türü: 40′ High Cube kuru yük
• Nominal Dış Uzunluk: 12,19 m
• Nominal Dış Yükseklik: 2,90 m
• ISO Kodu: 45R1
• Ekipman Türü: 40′ High Cube reefer
• Nominal Dış Uzunluk: 12,19 m
• Nominal Dış Yükseklik: 2,90 m
• ISO Kodu: L5G1
• Ekipman Türü: 45′ High Cube genel amaçlı
• Nominal Dış Uzunluk: 13,72 m
• Nominal Dış Yükseklik: 2,90 m

Tablodaki ISO tip kodları teknik anlamları korunarak verilmiştir. Belirli bir ekipmanın kesin ölçüleri, kapı açıklıkları ve taşıma kapasitesi üretici verileriyle kontrol edilmelidir.

Önemli: 45G1 kodundaki 45, 45 feet konteyner anlamına gelmez. Kod, 40 feet High Cube ekipmanı tanımlar. 45 feet konteyner için farklı uzunluk sınıfı kodları kullanılır.

Bu ayrım özellikle SOC konteyner temini, terminal elleçleme planlaması, konteyner şasisi seçimi ve multimodal taşımacılık açısından önemlidir.

3. 40 HC Konteynerin Ölçüleri ve Kapasitesi

40 HC konteynerler, standart 40 feet konteynerlerle aynı nominal dış uzunluğa sahip olmakla birlikte daha yüksek tavanları sayesinde hacimli yükler için avantaj sağlayabilir.

Aşağıdaki değerler bu makalede kullanılan, kendi içinde tutarlı bir temsili 40 HC konteyner teknik profilidir. Üretici tarafından onaylanmış belirli bir konteynerin sertifikalı veri tablosu değildir. Konteyner ölçüleri incele!

Örnek 40 HC teknik profil

• ISO Tipi: 45G1
• Dış Uzunluk: 12.192 mm
• Dış Genişlik: 2.438 mm
• Dış Yükseklik: 2.896 mm
• İç Hacim: 76,2 m³
• MAX GROSS: 32.500 kg
• TARE: 3.850 kg
• PAYLOAD: 28.650 kg

Payload hesaplaması

PAYLOAD = MAX GROSS − TARE

32.500 − 3.850 = 28.650 kg

Bu örnekte konteynerin hesaplanan azami faydalı yük kapasitesi 28,65 tondur.

Yükün paletleri, ambalajı, takozları ve sabitleme ekipmanları da bu kapasite içerisinde değerlendirilmelidir.

Ancak konteynerin yapısal olarak taşıyabileceği ağırlığın tamamı her karayolu güzergâhında taşınamayabilir.

Gerçek yükleme miktarı konteynerin izin verilen değerleri, araç kombinasyonu, dingil yükleri, ülke mevzuatı ve güzergâh şartlarıyla sınırlanır.

4. Karayolu ve Konteyner Ağırlık Hesaplaması

Denizyolu ile karayolu taşımacılığının birleştirildiği operasyonlarda konteynerin teknik kapasitesinden ayrı olarak çekici ve konteyner şasisi de hesaba katılmalıdır.

Aşağıdaki örnekte 40 HC konteynerin çekici ve şasi üzerinde taşındığını varsayalım.

• Hesap Kalemi: Ticari yük
• Ağırlık: 21.450 kg
• Hesap Kalemi: Ambalaj ve yük sabitleme
• Ağırlık: 550 kg
• Hesap Kalemi: Toplam faydalı yük
• Ağırlık: 22.000 kg
• Hesap Kalemi: Konteyner boş ağırlığı
• Ağırlık: 3.850 kg
• Hesap Kalemi: Dolu konteynerin toplam ağırlığı
• Ağırlık: 25.850 kg
• Hesap Kalemi: Çekici ve şasinin örnek ağırlığı
• Ağırlık: 14.150 kg
• Hesap Kalemi: Taşıma kombinasyonu toplamı
• Ağırlık: 40.000 kg

Hesap:

21.450 + 550 + 3.850 + 14.150 = 40.000 kg

Bu taşıma senaryosunda konteynerin azami brüt ağırlığı aşılmamaktadır.

Bununla birlikte 40.000 kg yalnızca örnek hesap sonucudur. Gerçek taşımada yasal toplam ağırlık, dingil yükü ve araç tescil şartları ayrı kontrol edilmelidir.

Örneğin Türkiye’den Suudi Arabistan üzerinden Birleşik Arap Emirlikleri’ne uzanan bir konteyner operasyonunda, geçilen ülkelerin mevzuatı aynı ağırlık limitlerini uygulamak zorunda değildir.

Dolayısıyla teknik olarak konteynere yüklenebilen bir mal, belirli bir kara güzergâhında ek izin veya farklı araç organizasyonu gerektirebilir.

5. CSC Plakası: Uluslararası Konteyner Güvenliği

CSC, International Convention for Safe Containers sözleşmesinin kısaltmasıdır.

Konteyner kapılarında bulunan CSC güvenlik onay plakası, ekipmanın uluslararası güvenlik onayına ilişkin önemli bilgileri taşır.

CSC plakasında üretim tarihi, güvenlik onayı, izin verilen azami brüt kütle ve ilgili test verileri yer alır.

Konteynerlerin güvenli şekilde kullanılabilmesi için muayene ve bakım süreçlerinin de geçerli olması gerekir.

Periyodik muayene sisteminde ilk kontrol üretim tarihinden itibaren en geç beş yıl içerisinde, sonraki kontroller en fazla otuz aylık aralıklarla yapılır. Onaylı Sürekli Muayene Programı (ACEP) kapsamında farklı takip prosedürleri uygulanabilir.

CSC kontrolünde nelere dikkat edilir?

• Güvenlik onay plakasının bulunması ve okunabilirliği.
• Onay bilgilerinin ekipmanla eşleşmesi.
• Muayene veya ACEP durumunun geçerliliği.
• Kapıların ve kilit mekanizmalarının durumu.
• Taşıyıcı köşe elemanlarının sağlamlığı.
• Gövde, taban ve taşıyıcı yapı üzerinde ciddi deformasyon bulunmaması.

CSC plakası tek başına konteynerin güncel fiziksel durumunu garanti etmez. Sevkiyat öncesi uygunluk değerlendirmesinde fiziksel muayene de önemlidir.

6. MAX GROSS, TARE, PAYLOAD ve VGM Arasındaki Fark

Konteyner taşımacılığında ağırlıkla ilgili kavramların birbirine karıştırılması, yanlış yükleme planlarına yol açabilir.

MAX GROSS: İzin verilen azami konteyner brüt kütlesi.

TARE: Boş konteyner kütlesi.

PAYLOAD: Azami faydalı yük kapasitesi.

VGM (Verified Gross Mass): Yüklenmiş konteynerin doğrulanmış gerçek brüt kütlesi.

Örnek VGM hesaplaması

• Kalem: Malzeme ağırlığı
• Ağırlık: 23.000 kg
• Kalem: Ambalaj, palet ve sabitleme
• Ağırlık: 650 kg
• Kalem: Konteyner TARE
• Ağırlık: 3.850 kg
• Kalem: Hesaplanan brüt kütle
• Ağırlık: 27.500 kg

Bu durumda örnek konteynerin hesaplanan toplam kütlesi 27.500 kg olur.

Konteynerin MAX GROSS değeri 32.500 kg olduğundan kapasite sınırı aşılmamaktadır.

Ancak bu hesap sonucunun resmi VGM olarak kullanılabilmesi için SOLAS kapsamında kabul edilen tartım veya hesaplama yöntemleriyle ve uygulanabilir ulusal prosedürlerle doğrulanması gerekir.

7. Konteyner Hacmi ve Yükleme Verimliliği

Bir konteynerin hacminin yüksek olması, tüm hacmin yükle doldurulabileceği anlamına gelmez.

İç ölçüler, kapı açıklıkları, palet ebatları, istiflenebilirlik ve yükün geometrik özellikleri gerçek yükleme miktarını belirler.

Örnek: 76,2 m³ hacimli konteyner

Bir sevkiyatta 58 m³ ambalajlı yük bulunduğunu varsayalım.

Hacim kullanım oranı = 58 / 76,2 × 100 = %76,1

Bu hesap teorik hacim doluluk oranını gösterir.

Ancak yükün gerçek yerleşimi için palet dizilimi, taban alanı, yükseklik, ağırlık dağılımı ve sabitleme gereklilikleri birlikte değerlendirilmelidir.

Mobilya, tekstil ve hafif hacimli ürünlerde hacim sınırlayıcı unsur olabilirken ağır sanayi ekipmanları ve yoğun hammaddelerde ağırlık kapasitesi daha belirleyici hâle gelebilir.

8. SOC ve COC Konteynerler Arasındaki Fark

Uluslararası konteyner taşımacılığında ekipmanın ticari kontrol modeli de önem taşır.

SOC (Shipper Owned Container): Gönderici veya taşıma organizasyonundaki ilgili tarafça sağlanan ve yönetilen konteyner modelidir.

COC (Carrier Owned Container): Deniz taşıyıcısının sağladığı veya kontrol ettiği konteyner modelidir.

SOC konteyner kullanımı, özellikle konteynerin liman sonrasında karayoluyla taşındığı multimodal operasyonlarda bazı ticari avantajlar sağlayabilir.

Bununla birlikte SOC modelinde de gemi işletmecisi kabulü, CSC geçerliliği, terminal şartları, uygun şasi, konteynerin geri dönüşü ve gümrük yükümlülükleri önemini korur.

40 HC ve 45 HC SOC konteyner organizasyonları birbirinden ayrı değerlendirilmelidir. Her gemi servisi veya terminal tüm ekipman boyutlarını aynı koşullarda kabul etmeyebilir.

9. Türkiye, Avrupa ve Körfez Ülkelerinde Multimodal Konteyner Taşımacılığı

Avrupa ve Türkiye’den Orta Doğu ülkelerine gerçekleştirilen taşımacılıkta konteyner seçimi, kullanılacak taşıma koridoruna göre planlanmalıdır.

Almanya, Hollanda, Belçika ve İtalya çıkışlı yüklerde karayolu, denizyolu veya bunların bir arada kullanıldığı multimodal modeller gündeme gelebilir.

Türkiye’deki Mersin ve İskenderun limanları, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu bağlantılı taşıma alternatifleri bakımından değerlendirilebilecek önemli lojistik noktalardır.

Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt ve Suudi Arabistan teslimatlarında yalnızca gemi navlunu değil, liman sonrası taşımanın nasıl gerçekleştirileceği de değerlendirilmelidir.

Örnek multimodal planlama

Mersin’den hareket eden bir 40 HC SOC konteynerin Suudi Arabistan’daki bir limana denizyoluyla ulaştırılması ve buradan uygun şasiyle nihai teslimat noktasına taşınması düşünülebilir.

Bu modelde maliyet ve operasyon fizibilitesi şu unsurlara bağlıdır:

• Aktif ve uygun gemi servisinin bulunması.
• SOC konteynerin taşıyıcı ve terminal tarafından kabulü.
• Transit ve gümrük prosedürleri.
• Konteyner şasisi ve çekici organizasyonu.
• Sınır geçiş ve izin şartları.
• Bekleme, elleçleme, depolama ve boş ekipman maliyetleri.

Örneğin Cidde üzerinden Dubai veya Katar teslimatı planlanırken güzergâhın coğrafi olarak mümkün görünmesi tek başına düzenli ve aktif bir ticari servis bulunduğu anlamına gelmez.

Her sevkiyat için güncel taşıyıcı kabulü, tarifeler, terminal şartları ve ülke izinleri ayrıca doğrulanmalıdır.

Hiper Lojistik, uluslararası taşıma planlamasında operasyonel gerekliliklere göre farklı taşıma modellerini değerlendirmeyi esas alır.

10. Uluslararası Konteyner Taşımacılığında En Yaygın Hatalar

Konteyner operasyonlarında ortaya çıkan risklerin önemli bir bölümü teknik verilerin hatalı yorumlanmasından kaynaklanır.

Yanlış konteyner kodu kullanımı: ISO tip kodunun ekipman uzunluğu veya kullanım amacıyla karıştırılması yanlış ekipman rezervasyonuna yol açabilir.

Kapasite aşımı: Konteynerin MAX GROSS veya PAYLOAD sınırlarının aşılması yükleme reddi ve güvenlik riski oluşturabilir.

Dingil yükünün ihmal edilmesi: Konteyner uygun ağırlıkta olsa da karayolu taşıma kombinasyonunda dingil yükü sınırı aşılabilir.

Yanlış yük dağılımı: Ağırlığın tek bölgede yoğunlaşması taban, şasi ve taşıma güvenliği açısından sorun oluşturabilir.

CSC kontrol eksikliği: Geçerli güvenlik onayı ve muayene durumu doğrulanmalıdır.

VGM eksikliği: SOLAS kapsamında gerekli yüklemelerde doğrulanmış brüt kütle bilgisi gemiye yükleme açısından zorunludur.

SOC ekipman kabulünün kontrol edilmemesi: Deniz taşıyıcısının veya terminalin belirli ekipmanı kabul etmemesi ek maliyet ve bekleme oluşturabilir.

11. Profesyonel Konteyner Sevkiyat Kontrol Listesi

Sevkiyat öncesinde aşağıdaki kontrollerin yapılması önerilir:

1. Konteynerin ISO 6346 kimlik numarası doğrulanmalı.
2. Sahip kodu ve ekipman bilgileri gerektiğinde BIC kayıtlarıyla karşılaştırılmalı.
3. ISO tip kodu yük özellikleriyle eşleştirilmeli.
4. MAX GROSS, TARE ve PAYLOAD değerleri kontrol edilmeli.
5. İç ölçüler ve kapı açıklığı doğrulanmalı.
6. CSC muayene geçerliliği kontrol edilmeli.
7. Konteynerin fiziksel durumu incelenmeli.
8. Yük ağırlığı ve sabitleme planı hazırlanmalı.
9. Uygulanabilir VGM prosedürleri tamamlanmalı.
10. Karayolu taşıma kombinasyonu ve dingil yükleri hesaplanmalı.
11. Liman, terminal ve taşıyıcı ekipman kabulü doğrulanmalı.
12. Mühür numarası ve sevkiyat evrakları eşleştirilmeli.

Bu kontrollerin özellikle denizyolu ve karayolu arasında geçiş yapılan multimodal taşımacılık operasyonlarında standart süreç hâline getirilmesi yararlıdır.

Sık Sorulan Sorular

Konteyner numarası kaç karakterden oluşur?

ISO 6346 konteyner numarası 11 karakterden oluşur. Dört harfli tanımlama bölümünü altı haneli seri numarası ve bir kontrol hanesi takip eder.

QXZU 583741 3 gerçek bir konteyner numarası mı?

Bu makale için matematiksel olarak tutarlı şekilde oluşturulmuş temsili bir numaradır. Gerçek bir ekipmana tahsis edildiği veya sahip kodunun kayıtlı olduğu doğrulanmamıştır.

45G1 konteyner kaç feet?

45G1, 40 feet High Cube genel amaçlı konteyneri tanımlar.

40 HC konteyner kaç metreküp?

Modele göre değişir. Bu rehberde kullanılan örnek konteynerin iç hacmi 76,2 m³ olarak belirlenmiştir. Kesin hacim üretici teknik belgesinden kontrol edilmelidir.

40 HC konteyner kaç ton yük taşır?

Taşıma kapasitesi ekipmana göre değişir. Örnek olarak 32.500 kg MAX GROSS ve 3.850 kg TARE değerlerine sahip konteynerin hesaplanan PAYLOAD kapasitesi 28.650 kg’dır.

MAX GROSS ve VGM aynı mı?

Hayır. MAX GROSS konteyner için izin verilen azami brüt kütleyi, VGM ise yüklü konteynerin doğrulanmış gerçek brüt kütlesini ifade eder.

SOC konteyner ile Dubai ve Katar’a taşıma yapılabilir mi?

Uygun taşıyıcı servisi, konteyner kabulü, gümrük ve karayolu şartları sağlandığında SOC konteynerle multimodal taşıma planlanabilir. Her operasyonun uygulanabilirliği ayrıca doğrulanmalıdır.

Sonuç: Konteyner Kodlarını Doğru Okumak, Lojistik Planlamanın İlk Adımıdır

Konteyner üzerindeki kodlar ve teknik işaretler, uluslararası taşımacılıkta ekipman kimliği, güvenlik, kapasite ve operasyon planlaması açısından önemli bir bilgi kaynağıdır.

ISO 6346 kimlik kodları konteyneri tanımlarken ISO ölçü ve tip kodları ekipmanın sınıfını gösterir. MAX GROSS, TARE ve PAYLOAD kapasite hesabını destekler; CSC onayı ve VGM süreçleri ise güvenli taşımacılığın ilgili gereklilikleri arasında yer alır.

Doğru lojistik yönetimi, tüm bu bilgilerin taşıma güzergâhı, yük cinsi, araç kapasitesi ve teslimat şartlarıyla birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Hiper Lojistik, Türkiye ve Avrupa çıkışlı uluslararası karayolu, denizyolu ve multimodal lojistik operasyonlarında taşıma alternatiflerinin planlanması için hizmet sunmaktadır.

Almanya, Hollanda, Belçika ve İtalya gibi Avrupa ülkelerinden Türkiye’ye veya Türkiye üzerinden Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Kuveyt’e yönelik yüklemeleriniz için operasyonel koşullara uygun taşıma seçenekleri değerlendirilebilir.

Konteyner taşımacılığı, SOC konteyner organizasyonu ve uluslararası navlun talepleriniz için Hiper Lojistik ile iletişime geçebilirsiniz.

Hiper Lojistik Dış Tic. A.Ş.
Hatay Merkez | Mersin
Telefon: 444 1 225
WhatsApp: +90 551 504 74 77
E-posta: [email protected]

Teknik kaynaklar

1. ISO 6346:2022 — Freight Containers: Coding, Identification and Marking
2. BIC — Container Identification Number
3. BIC — Container Size and Type Codes
4. BIC — Container Markings
5. IMO — Verification of Gross Mass
6. IMO — International Convention for Safe Containers
7. IMO — Code of Practice for Packing of Cargo Transport Units

Teknik açıklama: Makaledeki QXZU 583741 3 kimliği ve ağırlık, hacim, araç kombinasyonu hesapları eğitim amacıyla oluşturulmuş örneklerdir. ISO tip kodları gerçek standart tanımlarıdır. Örnek hesaplar belirli bir konteynerin sertifikalı özelliklerini veya belirli bir güzergâhta sevk iznini temsil etmez.